Je zou het bijna niet verwachten in een sector die nog altijd draait op nieuwe bakstenen en verse planken, maar de sloophamer krijgt concurrentie. Steeds meer mensen die gaan verbouwen kiezen bewust voor tweedehands en biobased materiaal in plaats van alles nieuw te bestellen. Niet uit nostalgie, maar omdat het geld scheelt en een stuk minder belastend is voor het milieu.
Waarom tweedehands materiaal opeens populair is
De cijfers van TNO laten zien dat er nog een lange weg te gaan is: op dit moment wordt gemiddeld maar 8 procent van de gebouwen in Nederland op een circulaire manier gebouwd, terwijl het kabinet in 2030 op 50 procent wil zitten. Toch merk je die verschuiving nu al terug bij de bouwmarkt om de hoek. Steeds meer klussers vragen niet meer alleen naar de goedkoopste plaat, maar ook naar de herkomst ervan.
Dat heeft ook een heel praktische reden. Upcycling van materialen bespaart gemiddeld tot 30 procent op de materiaalkosten van een verbouwing. Een oude balk wordt zo een salontafel, een partij vintage tegels krijgt een nieuwe plek in de badkamer, en dat scheelt al snel honderden tot duizenden euro's op een gemiddelde klus.
Wat kun je allemaal hergebruiken in je verbouwing
Bijna elk onderdeel van een verbouwing heeft tegenwoordig een tweedehands alternatief. Denk aan:
- Constructiehout - balken en kozijnen uit gesloopte panden zijn vaak steviger dan nieuw hout, omdat ze al decennia zijn ingedroogd
- Bakstenen en plavuizen - een gevel of vloer met gebruikte stenen krijgt meteen een doorleefde uitstraling die je met nieuwe steen niet koopt
- Deuren en kozijnen - massief eiken of grenen deuren van vóór de jaren zeventig zijn vaak van veel betere kwaliteit dan wat er nu standaard in de bouwmarkt ligt
- Isolatiemateriaal op basis van hennep, stro of houtvezel - biobased varianten die net zo goed isoleren als synthetische materialen, maar wel afbreekbaar zijn
- Sanitair en keukens - een complete keuken uit een showroom die vervangen wordt, is soms voor een fractie van de nieuwprijs over te nemen
Wil je je muren een nieuwe look geven zonder alles te slopen, dan is dit ook het moment om te kijken naar houten wandpanelen gemaakt van gered sloophout. Ze geven een muur meteen karakter en je voorkomt dat bruikbaar hout alsnog in de versnipperaar belandt.
Waar vind je hergebruikte bouwmaterialen
Er zijn inmiddels genoeg plekken waar je terechtkunt zonder dat je zelf achter een sloopkraan aan hoeft te rijden. Bouwmaterialenbanken en online marktplaatsen voor tweedehands bouwmateriaal groeien hard, net als kringloopwinkels die zich specifiek op bouwmateriaal richten. Ook aannemers en sloopbedrijven bewaren steeds vaker herbruikbare onderdelen apart, in plaats van alles in één container te gooien.
Handig om te weten: RVO, de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid, houdt actuele informatie bij over circulair bouwen en waar je als particulier of aannemer terechtkunt voor hergebruikte materialen en biobased alternatieven. Een goed startpunt als je serieus met circulair klussen aan de slag wilt.
De praktische haken en ogen
Circulair verbouwen klinkt aanlokkelijk, maar het vraagt wel wat meer voorbereiding dan een bestelling bij de bouwmarkt. Tweedehands materiaal heeft nooit exact dezelfde afmetingen of samenstelling, dus je moet vaker meten, passen en soms improviseren. Reken ook op wat extra tijd: je vindt niet altijd meteen de juiste partij tegels of balken in de maat die je nodig hebt.
Let ook op de staat van het materiaal. Oud hout kan houtworm of vocht bevatten, en gebruikte isolatie is niet altijd geschikt voor hergebruik. Vraag bij twijfel altijd door naar de herkomst en eventuele keuringen, zeker bij constructieve onderdelen zoals balken die een dragende functie krijgen. Voor advies over isoleren met natuurlijke materialen kun je trouwens ook terecht bij ons artikel over isoleren met hennep en houtvezel, waarin we dieper ingaan op de eigenschappen van biobased isolatie.
Twijfel je tussen traditioneel hout en een kunststof alternatief voor bijvoorbeeld kozijnen of gevelbekleding, lees dan ook eens ons artikel over de voordelen van kunststof bouwmaterialen. Niet elk onderdeel van je huis leent zich namelijk evengoed voor hergebruik, en soms is een nieuw, onderhoudsarm materiaal juist de betere keuze.
Zo begin je zelf met circulair klussen
Begin klein als je nog nooit met tweedehands materiaal hebt gewerkt. Een dressoir van gered hout of een muur met gebruikte plavuizen is een prima oefening voordat je aan een hele badkamer of dakkapel begint. Maak vooraf een lijstje van wat je nodig hebt, met de maten erbij, en ga daarna pas op zoek. Zo voorkom je dat je halverwege de verbouwing alsnog nieuw materiaal moet bijbestellen omdat het tweedehands aanbod op is.
Reken ook even door wat het je concreet kan schelen. Een nieuwe massief eiken binnendeur kost al gauw tussen de 150 en 300 euro, terwijl je bij een sloopbedrijf of bouwmaterialenbank voor een tiende van dat bedrag een deur van dezelfde kwaliteit kunt vinden, mits je bereid bent hem op te schuren en in de lak te zetten. Bij grotere partijen, zoals een hele vloer aan plavuizen of een set kozijnen, loopt de besparing al snel op tot duizenden euro's, zeker als je het vergelijkt met de huidige prijzen van nieuwe bouwmaterialen.
De grootste winst zit hem niet alleen in het bedrag onderaan de streep. Een huis dat voor een deel is opgebouwd uit materiaal met een verleden, voelt anders aan dan een huis dat volledig uit de fabriek komt. En dat is precies waarom deze trend voorlopig niet meer verdwijnt.