Na een paar tropische zomers op rij overweegt bijna iedereen het wel eens: een airco in huis. De doe-het-zelf-markt groeit hard en steeds meer mensen klussen zelf aan hun woning in plaats van te verhuizen, maar bij airconditioning ligt dat net iets ingewikkelder dan een plankje schroeven. Wat mag je zelf, wat moet een vakman doen, en waar loop je tegenaan bij de buren? Hier krijg je het hele plaatje.
Monoblock of split, dat bepaalt wat je zelf mag doen
Het verschil tussen een monoblock (of mobiele) airco en een split-systeem is waar de verwarring meestal begint. Een monoblock-airco heeft geen koelleidingen die ergens buitenlangs moeten, je zet het apparaat voor het raam, sluit de afvoerslang aan en klaar. Dat mag je gewoon zelf plaatsen.
Een split-airco werkt anders: de binnenunit en buitenunit zijn verbonden via leidingen met koudemiddel, en dat is precies waar de wet om de hoek komt kijken. Wil je het hele huis structureel koel houden, dan is koele lucht in huis krijgen op de langere termijn vaak alleen met een split-systeem echt effectief, terwijl een monoblock meer een tijdelijke oplossing voor één kamer is.
Waarom een split-airco wettelijk een vakman nodig heeft
Het ophangen van de binnen- en buitenunit mag je in theorie zelf doen. Het probleem zit in het koudemiddelcircuit: daar werken met F-gassen is wettelijk voorbehouden aan monteurs met een persoonscertificaat (BRL 200), werkend voor een bedrijf met een bedrijfscertificaat (BRL 100). Doe je dit zelf, dan is dat geen kleine overtreding maar een milieuovertreding, en je fabrieksgarantie vervalt direct. De regelgeving hierover staat beschreven bij het Informatiepunt Leefomgeving, de officiële overheidsbron voor dit soort milieuregels.
Je kunt dus best zelf de leidingdoorvoer voorbereiden, de binnenunit aan de muur hangen en de buitenunit op zijn plek zetten. Het vacumeren van het circuit en het bijvullen van koudemiddel laat je over aan de monteur. Zo bespaar je toch een deel van de arbeidsuren zonder in de problemen te komen.
Deze regels gelden voor de buitenunit
Voor een airco-buitenunit heb je bij de meeste vrijstaande woningen en rijtjeshuizen geen omgevingsvergunning nodig, zolang het apparaat vergunningsvrij aan de achtergevel of op een plek die niet zichtbaar is vanaf de openbare weg hangt. Is de unit wel zichtbaar vanaf de straat, of wijk je af van de standaardregels voor woningbouw, dan heb je wel een vergunning nodig. Check dit altijd vooraf bij het Omgevingsloket, want gemeenten verschillen hierin van elkaar.
Woon je in een rijtjeshuis of appartement met een VvE, dan geldt vaak een extra regel: de meeste gemeenten willen dat de buitenunit op minstens een meter afstand van de erfgrens staat. Overleg dit soort details liever vooraf dan dat je achteraf de unit moet verplaatsen.
Zo voorkom je ruzie met de buren over geluid
Een buitenunit maakt geluid, en daar gelden harde grenzen voor: overdag tussen 07:00 en 19:00 uur mag het geluid bij de gevel van de buren niet boven de 45 dB(A) komen, 's avonds tussen 19:00 en 23:00 uur ligt die grens op 40 dB(A), en 's nachts op 35 dB(A). Een unit die daar overheen gaat, geeft al snel klachten bij de gemeente of ruzie over de schutting.
Plaats de buitenunit daarom niet direct onder een slaapkamerraam van de buren, en informeer ze voordat je gaat plaatsen. Een korte update dat er binnenkort geboord en gewerkt wordt, voorkomt meer gedoe dan je zou denken. Houd ook rekening met trillingen: een goede trillingsdemper onder de unit scheelt merkbaar in het geluidsniveau binnen bij de buren.
Wat je echt bespaart als je zelf de voorbereiding doet
Een complete split-airco installatie door een erkend bedrijf kost gemiddeld tussen de 1.500 en 2.500 euro, afhankelijk van het vermogen en de lengte van de leidingen. Door zelf de muurdoorvoer te boren, de bekabeling voor te bereiden en de units op te hangen, bespaar je meestal een paar uur arbeidsloon. Dat is al snel 150 tot 300 euro, zonder dat je aan het koudemiddelcircuit hoeft te komen.
Wil je structureel geld besparen op de hele verbouwing eromheen, denk dan ook aan goede isolatie. Een goed geïsoleerd huis houdt de warmte juist buiten, waardoor je airco minder hard hoeft te werken en je stroomrekening lager uitvalt. Combineer je dit met slim besparen op bouwmaterialen elders in het project, dan compenseer je een flink deel van de installatiekosten.
Dit check je voordat je iets besteld
Ga je voor een monoblock, dan kun je morgen al aan de slag zonder vergunning of vakman. Kies je voor een split-systeem, dan is het verstandigste pad: zelf de voorbereiding doen, de monteur alleen laten komen voor het koudemiddelcircuit, en vooraf checken of je een vergunning nodig hebt via het Omgevingsloket. Praat daarnaast met je buren voordat de unit hangt, dat scheelt een hoop gedoe achteraf. Zo combineer je het beste van zelf klussen met de zekerheid dat alles volgens de regels gaat.